ABD’de Doğan Çocuk Vatandaş Olur mu?

“ABD’de doğan çocuk vatandaş olur mu?” sorusunun cevabı iki ayrı yerde yazılıdır: Anayasa’da ve kanunda. İkisi de aynı şeyi söyler, ama sorunun devamı — “peki bu aileye ne kazandırır?” — bambaşka bir konudur. Bu yazı ikisini ayırıyor.

Kural tam olarak nerede yazıyor?

Ulusal Arşiv’in yayımladığı metne göre Anayasa’nın 14. Ek Maddesi, 1866’da Kongre’den geçmiş ve 1868’de onaylanmıştır. Birinci bölümü şöyle başlar: “Amerika Birleşik Devletleri’nde doğan veya vatandaşlığa kabul edilen ve onun yargı yetkisine tabi olan tüm kişiler, Amerika Birleşik Devletleri’nin ve ikamet ettikleri eyaletin vatandaşlarıdır.”

Aynı ilke kanun düzeyinde de vardır. 8 U.S.C. §1401 “doğuştan ABD vatandaşı ve uyruğu” olanları sayarken ilk sıraya şunu koyar: “Amerika Birleşik Devletleri’nde doğan ve onun yargı yetkisine tabi olan kişi.”

“Yargı yetkisine tabi olmak” ne demek?

Metindeki bu ifade kuralın tek koşuludur ve her iki kaynakta da aynen geçer. Anayasa metni bu ibareyi tanımlamaz; tanım kanun ve içtihat üzerinden şekillenmiştir. Bu yazı yürürlükteki metni aktarır, yorum üretmez.

Ailenin vize durumu sonucu değiştirir mi?

Metin doğan kişiye bakar. Ne 14. Ek Madde ne de §1401 anne-babanın göçmenlik statüsünü bir koşul olarak sayar. Yani ailenin ziyaretçi, öğrenci veya başka bir statüde olması metnin lafzında geçmez.

Bunun tersi de doğrudur: çocuğun vatandaşlığı ailenin statüsünü değiştirmez. Anne-baba, çocuk ABD vatandaşı diye oturma hakkı kazanmaz.

Çocuk ilerde ailesini getirebilir mi?

ABD vatandaşı bir kişinin anne-babası için dilekçe verebilmesi, göçmenlik mevzuatında yaşa bağlı bir konudur ve bu, doğum anında değil ilerideki bir tarihte gündeme gelir. Yani “çocuk doğar doğmaz aile gelir” gibi bir mekanizma yoktur. Aile birleşimi kategorilerini ayrı yazıda ele aldık.

Doğum için vize almak ayrı bir konudur

Bu yazı vatandaşlık kuralını anlatıyor. “ABD’ye doğum yapmak amacıyla gitmek” ise konsolosluk değerlendirmesiyle ilgili bambaşka bir sorudur; onu ayrı bir yazıda inceledik. İkisini karıştırmamak gerekir: biri doğan kişinin statüsü, diğeri başvuranın niyeti.

Bu yazıda bilerek yapılmayanlar

Kuralın geleceğine dair tahmin yapılmadı, siyasi tartışma aktarılmadı ve “en iyi strateji” önerilmedi. Yalnızca yürürlükteki anayasa metni ve kanun maddesi aktarıldı.

Bu rehberdeki bilgi nereden geliyor?

Anayasa metni Ulusal Arşiv’in yayımladığı resmî sürümden, kanun maddesi ise ABD Kanunları’nın resmî derlemesinden alındı.