ABD’de Yatırım ve Vize: E-2, L-1 ve EB-5 Neden Farklı?

“ABD’ye yatırım yaparak vize alınır mı?” sorusunun tek bir cevabı yok, çünkü soruda üç ayrı mekanizma birbirine karışıyor. E-2, L-1 ve EB-5 farklı hukuki temellere, farklı başvuru sahiplerine ve farklı sonuçlara bağlanır. Hangisini konuştuğunuzu bilmeden maliyet ya da süre karşılaştırması yapmak mümkün değildir.

Bu yazı üç yolun resmî çerçevesini yan yana koyar. Hiçbir yol için uygunluk değerlendirmesi, başarı tahmini veya yatırım tavsiyesi vermez.

E-2: anlaşma, gerçek işletme ve yönetim rolü

E-2 bir anlaşma yatırımcısı kategorisidir: temelinde ABD ile yatırımcının ülkesi arasındaki ticaret ve yatırım anlaşması yatar. Uygun vatandaşlığa sahip olmak dosyanın yalnız başlangıç koşulunu karşılar; işletmenin sahipliği, faaliyet yapısı ve yatırımın gerçekliği ayrıca değerlendirilir.

Türkiye’den yapılan E başvurularının usulü ABD Büyükelçiliğinin kendi sayfasında tanımlıdır ve dosya yapısı somuttur: başvurucu ile eşi ve 21 yaşın altındaki çocukları randevuyu kendileri alır; ardından E vize birimi iletişime geçerek istenen belgeleri bildirir ve belgeler birimin e-posta adresine gönderilir. Birim talimat vermeden belge gönderilmez. Dosya yedi sekme hâlinde hazırlanır (içindekiler, formlar, başvurucu bilgileri, ön yazı ve iş planı, sahiplik, ve devamı), her sekme en çok 15 MB, OCR’lı PDF olmak zorundadır.

Dosyanın özünü oluşturan iki şart dikkat çekicidir. Birincisi: ana yatırımcı için şirketin en az yüzde 50’si anlaşma ülkesi vatandaşlığına ait olmalıdır. İkincisi: işletmenin, yatırımcı ve ailesine asgari geçimin üzerinde gelir üretecek önemli bir ekonomik katkı yapma kapasitesini beş yıl içinde gösterebildiğine dair kanıt istenir. Şirket beş yıldan yeniyse beş yıllık kâr/zarar projeksiyonlu bir iş planı gerekir.

Bu yüzden yalnız banka bakiyesi ve kuruluş evrakından oluşan bir dosya, tamamlanmış bir E-2 başvurusu gibi görülmemelidir. Ayrıntısını E-2 yazımızda ele alıyoruz. Pratik bir not: E-1 ve E-2 posta yoluyla yenilenemez.

L-1: yatırım değil, şirket içi görevlendirme

L-1 bir yatırım kategorisi değildir ve en sık yapılan karıştırma budur. USCIS’e göre L-1A sınıflandırması, bir ABD işverenin yurt dışındaki bağlı ofislerinden bir yöneticiyi veya idareciyi ABD’deki ofisine transfer etmesini sağlar.

İşveren tarafında iki şart aranır: yurt dışı şirketle nitelikli ilişki (ana şirket, şube, bağlı ortaklık veya iştirak) ve çalışanın L-1 olarak ABD’de kalacağı süre boyunca ABD’de ve en az bir başka ülkede işveren olarak iş yapıyor olmak. USCIS, işin yaşayabilir olması gerektiğini ama uluslararası ticaretle uğraşma şartı bulunmadığını belirtiyor.

Çalışan tarafında da iki şart var: ABD’ye kabulünden hemen önceki üç yıl içinde bir yıl kesintisiz olarak nitelikli bir kuruluşta çalışmış olmak ve aynı işverenin bir şubesine ya da nitelikli kuruluşlarından birine yönetici veya idari sıfatla hizmet vermek üzere gelmek. Yeni ofis kurmak için gönderilen çalışanda ayrıca işverenin yeni ofisi barındıracak fiziksel yeri temin ettiğini göstermesi beklenir.

Süreç dilekçeyle başlar: işveren Form I-129 verir. Kendi başınıza L-1’e başvuramazsınız. Ücret tarafında yeni bir kalem de var: DHS’in 9-11 Müdahale ve Biyometrik Giriş-Çıkış Ücretine ilişkin nihai kuralı 9 Eylül 2026’da yürürlüğe girdi ve kapsanan işverenlerin H-1B ile L-1 dilekçelerinde bu ücreti ödemesini gerektiriyor; kapsanan işveren tanımı dardır (ABD’de 50 veya daha fazla çalışan ve bunların yüzde 50’sinden fazlasının H-1B veya L-1 statüsünde olması). Ayrıntı için L-1 yazımıza bakın.

EB-5: kalıcı oturum hedefi ve sayılarla tanımlı şartlar

EB-5 diğer ikisinden türsel olarak ayrılır: bu bir göçmen yatırımcı kategorisidir, yani hedefi kalıcı oturumdur. USCIS Politika El Kitabı kategoriyi üç unsur üzerine kurar: sermaye yatırımı, yeni bir ticari işletmeye katılım ve iş yaratma.

El kitabının ifadesiyle ekonomik yarar en çok, sermaye riskte olduğunda ve yatırım sayesinde en az 10 tam zamanlı ABD işi yaratan yeni bir ticari işletmeye yöneldiğinde doğar. Bir ayrıntı özellikle önemli: “sermaye” yalnız nakit demek değildir; mevzuat finansal değer katkısının farklı biçimlerini kapsayacak geniş bir tanım kullanır.

Tutarlar da metinde yazılıdır. 15 Mart 2022’den itibaren verilen dilekçelerde asgari yatırım 1.050.000 USD, hedeflenen istihdam alanında (TEA) veya altyapı projesinde 800.000 USD’dir. Bu tutarlar 1 Ocak 2027’de ve sonra her beş yılda bir otomatik olarak artar. Daha eski dilekçeler için 1.000.000 / 500.000 USD eşikleri geçerliydi — yani internette gördüğünüz bir rakamın hangi dönem için yazıldığını kontrol etmek gerekir.

Üç yolu hangi sorularla karşılaştırmalısınız?

Üç yolu yan yana koyarken şu dört soru ayrımı netleştirir:

• Kim başvuruyor? E-2’de yatırımcının kendisi; L-1’de işveren (I-129 ile); EB-5’te yatırımcı göçmen dilekçesiyle.
• Dayanak nedir? E-2’de anlaşma uygunluğu ve esaslı yatırım; L-1’de nitelikli şirket ilişkisi ve bir yıllık kesintisiz geçmiş; EB-5’te riskte sermaye ve iş yaratma.
• Sonuç nedir? E-2 ve L-1 göçmen olmayan statülerdir; yatırım yapmak kendiliğinden daimi oturum başvurusu veya onayı anlamına gelmez. EB-5 doğrudan göçmen yoldur.
• Sayı var mı? Yalnız EB-5’te mevzuatta yazılı asgari tutarlar bulunur. E-2 için “şu kadar yatırırsanız olur” diyen evrensel bir eşik yoktur.

“Şu bedelle işletme alırsanız vizeniz çıkar” türü tekliflere bu çerçeveden bakın: bir işletmenin satış fiyatı, dosyanın uygunluğuyla aynı ölçü değildir. Kalıcı oturum yollarının tamamını Green Card yolları yazımızda topluca ele alıyoruz.

Ticari inceleme ile hukuki inceleme beraber ilerlesin

Harcama yapmadan önce iki incelemeyi ayrı ayrı yürütün: işletmenin ticari durumu (satış kayıtları, borçlar, izinler, sözleşmeler, nakit ihtiyacı) ve başvurunun hukuki çerçevesi. Göçmenlik hedefi, ticari incelemenin yerine geçmez; iyimser bir satış projeksiyonu da işletmenin gerçek hazırlığını göstermez.

Bu üç kategoride uygunluk değerlendirmesi dosyanın kapsamına göre yetkili uzmanla yürütülmelidir. Bu sayfa resmî çerçeveyi aktarır; sizin durumunuz için sonuç bildirmez.

İlgili rehberler: E-2 yatırımcı vizesi · L-1 şirket içi transfer · ABD’de ev almak vize verir mi