ABD Çalışma İzni: Vize, Statü ve EAD Farkı

Türkçede sık kurulan "çalışma vizesi aldım, artık çalışabilirim" cümlesi eksiktir. ABD sisteminde vize, statü ve çalışma izni üç ayrı şeydir. Bu ayrımı kurmak, hem başvuru planını hem de ABD’ye vardıktan sonraki hareket alanını belirler.

Vize ile statü arasındaki fark ne?

Vize, ABD sınır kapısında giriş talebinde bulunmanıza olanak veren belgedir. Statü ise ülkeye kabul edildikten sonra hangi koşullarla bulunduğunuzu tanımlar. Çalışma hakkı ikincisinden doğar.

USCIS bu zinciri açıkça tarif eder: ABD dışındaysanız genellikle Dışişleri Bakanlığı’ndan vize almanız gerekir; çoğu durumda önce USCIS’in dilekçenizi onaylaması gerekir; ardından ABD’ye girmeden önce bir Gümrük ve Sınır Koruma memuruna başvurup ülkeye girme ve öngördüğünüz faaliyeti yürütme iznini almanız gerekir. Yani izin, kapıda verilen karardır.

Çalışma izni her statüde var mı?

Hayır. Bazı statüler çalışma yetkisini doğrudan içerir. Bazıları ise içermez. USCIS’e göre, ABD’de çalışma yetkisi tanımayan yasal bir göçmen olmayan statüdeyseniz genel olarak iki yol vardır: çalışma yetkisi tanıyan bir sınıflandırmaya statü değişikliği yapmak ya da kalıcı oturum için statü uyarlaması başvurusunda bulunmak.

Bu ayrım pratikte şu anlama gelir: ziyaretçi statüsüyle ABD’de bulunan biri, iş bulduğu için çalışmaya başlayamaz. Önce statünün değişmesi gerekir.

EAD tam olarak nedir?

EAD, Türkçesiyle Çalışma İzni Belgesi, çalışma yetkisini gösteren belgedir. Yetkinin kendisi değil, kanıtıdır. USCIS’e göre ABD’deyseniz — kalıcı oturum başvurusunda bulunmuş olmanız ya da yasal göçmen olmayan statüye sahip birinin belirli bir aile üyesi olmanız hâlleri dahil — çalışma yetkisi ve EAD talep etmek için I-765 formunu verebilirsiniz.

Ayrıca göçmenlik statünüz ABD’de kısıtlamasız çalışmaya yetki veriyorsa, bu yetkiyi gösteren bir EAD için de başvurabilirsiniz. Buradaki incelik şudur: belge, var olan bir yetkiyi belgelemek için de alınabilir.

Dilekçeyi kim verir, kendim başvurabilir miyim?

Geçici çalışma için yaygın yol, ABD’deki müstakbel işverenin sizin adınıza USCIS’e dilekçe vermesidir. Ancak USCIS belirli sınıflandırmalarda kendi adına dilekçe verme olanağı tanır — örnek olarak olağanüstü yeteneğe sahip kişiler ile E-1 veya E-2 asıl anlaşmalı tüccar ya da yatırımcı statüsündekiler sayılır.

İşveren dilekçesine dayanan kategorilerde süreç ABD’deki tarafın başlatmasıyla işler; H-1B çalışma vizesi bunun tipik örneğidir. Kalıcı oturum tarafında ise yollar ayrı kategoriler hâlinde tanımlanır; Green Card kategorileri yazımızda tamamını ele aldık.

Aile üyesi olarak çalışabilir miyim?

Bu, eşiyle birlikte ABD’ye giden okuyucuların en sık sorduğu sorudur ve cevabı statüye bağlıdır. USCIS, ABD’de bulunan kişiler arasında yasal göçmen olmayan statüye sahip birinin belirli aile üyelerini de I-765 verebilecekler arasında sayar.

Buradaki "belirli" sözcüğü belirleyicidir: her bağımlı statü çalışma yetkisi doğurmaz. Bazı bağımlı kategoriler eşin çalışmasına olanak tanırken, bazıları yalnızca eşlik etme ve eğitim görme hakkı verir. Bu yüzden aile planı yapılırken asıl statünün adı kadar bağımlı statünün adı da kontrol edilmelidir.

Geçici çalışma ile kalıcı çalışma nasıl ayrılıyor?

USCIS iki ayrı yol tanımlar. Geçici (göçmen olmayan) çalışan yolunda, ABD’de geçici olarak çalışmanın yaygın biçimi müstakbel bir işverenin sizin adınıza USCIS’e dilekçe vermesidir; bu kolun altında ayrı ayrı sınıflandırmalar bulunur.

Kalıcı (göçmen) çalışan yolunda ise, doğru beceri, eğitim ve/veya iş deneyimi birleşimine sahip olan kişiler istihdam temelli bir göçmen vizesi arayarak ABD’de kalıcı olarak yaşayıp çalışabilir. USCIS bu kolu beş istihdam temelli tercih hâlinde tanımlar.

İki yol arasındaki seçim yalnız süreyle ilgili değildir: dilekçeyi kimin vereceğini, bekleme mantığını ve aile üyelerinin hangi haklara sahip olacağını da belirler.

Ne kadar süreyle çalışabilirim?

USCIS bunu tek bir süreye bağlamaz. Kurumun ifadesiyle, karşılamanız gereken koşullar ve ABD’de ne kadar süre çalışabileceğiniz, İç Güvenlik Bakanlığı’nın tanıdığı göçmenlik statüsünün türüne bağlıdır. Yani cevap statüden statüye değişir ve genel bir rakam verilemez.

Koşulları ihlal edersem ne olur?

USCIS bu noktada açık bir uyarı koyar: çalışma yetkinizin tüm koşullarına ve ülkeye kabul şartlarınıza uymak zorundasınız. Koşullardan herhangi birini ihlal ederseniz ABD’den sınır dışı edilebilir ya da ülkeye yeniden girişiniz reddedilebilir.

Bu yüzden "nasılsa fark edilmez" yaklaşımıyla yetki dışı çalışmak, kısa vadeli bir kazanç için uzun vadeli bir yasak riski almak anlamına gelir.

Ücret tarafı nasıl işliyor?

Çalışma yetkisi alındıktan sonra ücret, federal ve eyalet düzeyindeki çalışma mevzuatına tabidir. Taban oran, fazla mesai eşiği ve eyalet farklarını ABD’de asgari ücret yazımızda kanun metni üzerinden ele aldık.

Bu yazıda bilerek yapılmayanlar

EAD işlem süresi, ücreti ve geçerlilik süresi yazılmamıştır: bunlar kategoriye göre değişir ve başvuru anında USCIS’in kendi sayfasından doğrulanmalıdır. "Şu statüde EAD şu kadar sürede çıkar" türü bir tahmin de yapılmamıştır; resmî kaynak böyle bir genelleme sunmaz.

Bu rehberdeki bilgi nereden geliyor?

Vize, statü ve kabul zinciri, kendi adına dilekçe verme olanağı, statü değişikliği ile statü uyarlaması ayrımı ve ihlalin sonuçları USCIS’in ABD’de çalışma sayfasından; EAD talebinin I-765 ile yapıldığı bilgisi USCIS’in I-765 sayfasından alınmıştır. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.