ABD Yargı Sistemi: İki Paralel Sistem ve Hâkimler Nasıl Göreve Gelir?
Kısaca
ABD’de tek bir yargı sistemi değil PARALEL İKİ SİSTEM vardır ve kaynağı anayasadır. Asıl fark hâkimlerin göreve geliş biçmindedir: Federal Mahkemeler İdaresi’ne göre federal hâkimler BAŞKAN TARAFINDAN ADAY GÖSTERİLİP SENATO TARAFINDAN ONAYLANIR ve görevlerini "iyi hâl üzere", tipik olarak ÖMÜR BOYU sürdürür; görevden alınmaları ancak Kongre’nin azil usulüyle mümkündür. Eyalet hâkimleri ise ÇEŞİTLİ YOLLARLA gelir: seçimle, belirli süreli atamayla, ömür boyu atamayla veya bunların birleşimiyle. Dava türleri de ayrılır: anayasaya aykırılık, iflas, denizcilik ve eyaletler arası uyuşmazlık federal; ceza davalarının çoğu, veraset, sözleşme, haksız fiil ve aile hukuku eyalet mahkemelerindedir.
VizeBasit Randevu Takibi
ABD vize randevunuz çok mu ileride?
Size uygun tarihleri seçin, randevunuzu erkene almak için takip edelim.
Randevunuzu erkene alamazsak, hizmet için ödediğiniz tutarın tamamını iade ediyoruz.
Hizmet kapsamında randevunuz başarıyla alındıktan veya erkene çekildikten sonra iade yapılmaz.
ABD’den gelen bir mahkeme haberini okurken sürekli aynı soru takılır: kararı kim, hangi düzeyde verdi ve nereye kadar bağlayıcı? Cevap, ülkede tek değil iki paralel yargı sistemi bulunmasında yatıyor — ve bu ikilik bir karmaşa değil, yönetim biçiminin doğrudan sonucu.
Neden iki sistem var?
Federal Mahkemeler İdaresi’nin açıklaması doğrudan anayasaya bağlanır: ülkenin en üstün hukuku olan ABD Anayasası, gücün federal hükümet ile eyalet hükümetleri arasında paylaşıldığı federal bir yönetim sistemi kurar. Bunun kaçınılmaz sonucu şudur: hem federal hükümetin hem de eyalet hükümetlerinin her birinin kendi mahkeme sistemi vardır.
Federal yargı yetkisinin kaynağı Anayasa’nın III. Maddesi’dir; eyalet mahkemeleri ise kendi eyalet anayasa ve kanunlarına dayanır. İki sistem birbirinin üstü ya da altı değildir — paraleldir ve farklı işler görür.
Hâkimler nasıl göreve geliyor? (Asıl fark burada)
Bu, iki sistemi ayıran en görünür noktadır ve iki taraf tamamen farklı çalışır.
Federal hâkimler: Federal Mahkemeler İdaresi’nin ifadesiyle Anayasa, federal hâkimlerin Başkan tarafından aday gösterilip Senato tarafından onaylanmasını öngörür. Görevlerini “iyi hâl üzere” — yani tipik olarak ömür boyu — sürdürürler. Görevden alınmaları ancak Kongre’nin azil (impeachment) usulüyle, kötü davranış nedeniyle mümkündür.
Eyalet hâkimleri: Aynı kaynağa göre eyalet mahkemesi hâkimleri çeşitli yollarla seçilir: seçimle, belirli bir süre için atamayla, ömür boyu atamayla ve bunların birleşimiyle — örneğin önce atama, ardından seçim.
Pratik sonuç: bu fark, iki sistemin siyasetle ilişkisini değiştirir. Ömür boyu görev yapan ve seçime girmeyen bir federal hâkim ile birkaç yılda bir seçmene hesap veren bir eyalet hâkimi, aynı baskı altında çalışmaz. ABD’den gelen “hâkim şöyle karar verdi” haberlerini okurken hâkimin hangi sistemden olduğunu bilmek, haberin bağlamını da verir.
Hangi dava hangi sisteme gider?
Kurum bunu da açıkça ayırır ve liste şaşırtıcı biçimde nettir.
Federal mahkemeler şu türleri görür: bir kanunun anayasaya uygunluğuna ilişkin davalar; ABD kanun ve antlaşmalarını ilgilendiren davalar; büyükelçi ve kamu görevlilerini ilgilendiren davalar; iki ya da daha fazla eyalet arasındaki uyuşmazlıklar; denizcilik hukuku; iflas; ve habeas corpus meseleleri.
Eyalet mahkemeleri ise günlük hayatın büyük bölümünü görür: ceza davalarının çoğu, veraset (vasiyet ve miras), sözleşme davalarının çoğu, haksız fiil (kişisel yaralanma) ve aile hukuku (evlilik, boşanma, evlat edinme).
Bu liste bir şeyi çarpıcı biçimde gösterir: sıradan bir insanın hayatında karşılaşacağı davaların neredeyse tamamı eyalet mahkemesindedir. Federal mahkeme, adı daha çok duyulsa da dar ve tanımlı bir alana bakar.
Bir eyalet kararı tüm ABD’de geçerli mi?
Hayır ve mekanizma nettir. Kurumun ifadesiyle eyalet mahkemeleri, eyalet kanunlarının ve anayasalarının nihai yorumcusudur. Yani bir eyalet yüksek mahkemesi kendi eyalet hukukunu yorumladığında, o yorum o eyalet için kesindir ve başka bir eyaleti bağlamaz.
Tek istisna federal boyuttur: bir eyalet mahkemesinin federal hukuku ya da ABD Anayasası’nı yorumlaması ABD Yüksek Mahkemesi’ne temyiz edilebilir. Ama burada da bir filtre vardır — Yüksek Mahkeme bu tür davaları görmeyi seçebilir ya da seçmeyebilir.
Pratik sonuç: “ABD mahkemesi şöyle karar verdi” cümlesi tek başına eksiktir. Karar bir eyalet mahkemesindense kapsamı o eyalettir; federal mahkemedense kapsamı görev bölgesine ve kararın düzeyine bağlıdır.
Göçmenlik hangi tarafta?
Göçmenlik federal bir alandır: kanunları Kongre yapar, uygulamayı federal kurumlar yürütür ve denetim federal yargıdadır. Bunun okuyucu için doğrudan sonucu şudur: bir vize ya da statü kuralı eyalete göre değişmez. Teksas’tan da Kaliforniya’dan da başvursanız değerlendirme aynı çerçevededir.
Buna karşılık ABD’ye girdikten sonra karşılaşacağınız kuralların çoğu — ehliyet, kiralama, aile hukuku — eyalet mahkemelerinin alanındadır. Federal ile eyalet yetkisinin nerede ayrıldığını eyaletler yazımızda, erkler arasındaki dağılımı yönetim sistemi yazımızda ele aldık.
Bir haberi okurken sırayla ne sorulmalı?
Üç soru çoğu kafa karışıklığını çözer:
- Hangi sistem? Federal mi eyalet mi? Dava türü genellikle bunu ele verir: iflas ve anayasaya aykırılık federal, boşanma ve çoğu ceza davası eyalettir.
- Hangi düzey? İlk derece mi, istinaf mı, yüksek mahkeme mi? Bir ilk derece kararı, üst derecelerde değişebilir.
- Kapsamı ne? Eyalet hukuku yorumu o eyaletle sınırlıdır; federal hukuk yorumu daha geniş etki doğurabilir ama Yüksek Mahkeme’nin davayı ele alıp almadığı belirleyicidir.
Jüri hangi sistemde işliyor?
Her iki sistemde de jüri vardır, ancak federal taraftaki kurallar kanunla tanımlıdır ve bu, göçmenler için doğrudan sonuç doğurur.
Federal ilk derece mahkemelerinde iki tür jüri bulunur. Küçük jüri (petit jury), yargılama jürisidir ve hem ceza hem hukuk davalarına karar verir. Büyük jüri (grand jury) ise yalnız ön ceza meselelerine bakar: savcının sunduğu delilleri değerlendirerek bir kişinin yargılanması için “makul sebep” bulunup bulunmadığına karar verir.
Göçmenler için kritik nokta uygunluk şartıdır: federal jüri uygunluğu ABD vatandaşı olmayı gerektirir. Daimi ikametçi bu tanımın dışındadır. Buradaki asıl risk çağrının kendisi değil, gelen forma yanlış beyanda bulunmaktır — vatandaş olmadığı hâlde vatandaş olduğunu beyan etmek, statü açısından ciddi sonuçlar doğurabilecek bir beyandır. Doğru yol, statüyü olduğu gibi bildirmektir.
Eyalet mahkemelerinin kendi jüri düzenlemeleri vardır ve bunlar eyalete göre değişir. Federal taraftaki kanuni şartları, jüri türlerini ve çağrı geldiğinde izlenecek yolu jüri yazımızda ayrıntılandırdık.
Bu rehber kimin için?
ABD’den gelen mahkeme haberlerini doğru okumak isteyenler; göçmenlik sürecinin hangi yargı düzeyinde denetlendiğini merak edenler ve civics testine hazırlananlar.
Sık Yapılan Hatalar
- Federal ve eyalet mahkemelerini hiyerarşi sanmak; ikisi paralel sistemlerdir, biri diğerinin üstü değildir.
- Bir eyalet mahkemesi kararının tüm ABD’de geçerli olduğunu düşünmek; eyalet mahkemesi kendi eyalet hukukunun nihai yorumcusudur.
- Federal hukuk yorumunun Yüksek Mahkeme’ye otomatik gittiğini sanmak; Yüksek Mahkeme davayı görmeyi seçmeyebilir.
- “ABD mahkemesi karar verdi” cümlesini kapsam belirtmeden okumak.
- Göçmenlik kurallarının eyalete göre değiştiğini düşünmek; göçmenlik federal alandadır.
Sık Sorulan Sorular
Federal hâkimler nasıl göreve geliyor?
Anayasa, federal hâkimlerin Başkan tarafından aday gösterilip Senato tarafından onaylanmasını öngörür. Görevlerini “iyi hâl üzere”, tipik olarak ömür boyu sürdürürler ve ancak Kongre’nin azil usulüyle görevden alınabilirler.
Boşanma davası hangi mahkemede görülür?
Aile hukuku — evlilik, boşanma, evlat edinme — eyalet mahkemelerinin alanındadır. Sıradan bir insanın karşılaşacağı davaların neredeyse tamamı eyalet mahkemesindedir.
Hangi davalar federal mahkemeye gider?
Bir kanunun anayasaya uygunluğu, ABD kanun ve antlaşmaları, büyükelçileri ilgilendiren davalar, eyaletler arası uyuşmazlıklar, denizcilik hukuku, iflas ve habeas corpus meseleleri.
Bir eyaletteki karar başka eyalette geçerli mi?
Hayır. Eyalet mahkemeleri kendi eyalet kanun ve anayasalarının nihai yorumcusudur. Yalnız federal hukuk ya da ABD Anayasası yorumu Yüksek Mahkeme’ye temyiz edilebilir ve Mahkeme bunu görmeyi seçebilir ya da seçmeyebilir.
Göçmenlik davaları hangi sistemde?
Göçmenlik federal bir alandır; kuralları Kongre yapar, federal kurumlar uygular ve denetim federal yargıdadır. Bu yüzden vize kuralları eyalete göre değişmez.
Başvurunuzun durumunu değerlendirelim
Ücretsiz ön değerlendirme formunu doldurun; profilinize göre hangi belgelerin öne çıktığını ve sürecin nasıl ilerleyeceğini paylaşalım.
Ücretsiz ön değerlendirmeKaynaklar
- Court Role and Structure— Administrative Office of the U.S. Courts · Erişim: 2026-09-28
- Comparing Federal & State Courts— Administrative Office of the U.S. Courts · Erişim: 2026-09-28

Orçun Sarıoğuz
Kurucu & Vize Danışmanı
2008 yılında Deniz Harp Okulu'ndan mezun olan Orçun Sarıoğuz, Türk Deniz Kuvvetleri'nde çeşitli komuta görevlerinde bulunduktan sonra 2022'de vize ve göçmenlik danışmanlığı alanına geçti. Houston, Teksas'ta yaşayan ve çalışan Sarıoğuz, Türkiye'de Orsa Vize Danışmanlık LTD ŞTİ ve ABD'de Orsa Visa Consulting LLC şirketlerinin kurucusudur. Bugüne kadar binlerce başvuru sahibine ABD, Schengen, İngiltere ve Kanada vize süreçlerinde destek olmuştur. ABD'de yaşayan bir danışman olarak vize süreçlerini hem başvuran hem de varış ülkesi perspektifinden bilir.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Vize kararları yalnızca ilgili konsolosluk veya resmi kurum tarafından verilir. VizeBasit başvuru hazırlığı ve süreç yönetimi konusunda destek sağlar; vize onayı garanti edilmez.
