ABD'den Sınır Dışı Edilme: Süreyi Belirleyen Şey Kararın Türüdür

"ABD'den deport edildim, beş yıl bekleyip tekrar başvururum." Türkçe forumlarda en sık karşılaşılan ve en çok zarar veren cümlelerden biri bu. Beş yıl bazı dosyalarda doğru; bazılarında on yıl, bazılarında yirmi yıl, bazılarında ise süresiz engel söz konusu.

Süreyi belirleyen şey ne kadar kaldığınız ya da nasıl çıktığınız değil, hakkınızda verilen kararın hukuki türü. Bu yüzden bu konuda yapılacak ilk iş başvuru hazırlamak değil, kararı öğrenmek.

Önemli uyarı. Bu alan, VizeBasit'in yazılarında istisnai olarak doğrudan hukuki temsil gerektirdiğini söylediğimiz konulardan biridir. Aşağıdaki çerçeve bilgilendirme amaçlıdır; kendi dosyanız için göçmenlik avukatına başvurmanız gerekir. Süre hesabı ve muafiyet değerlendirmesi dosyaya özgüdür.

Önce kararın türünü öğrenin

Pratikte birbirine karıştırılan dört ayrı durum var ve sonuçları farklı:

Girişte geri çevrilme. Vizeniz olsa bile sınır kapısında kabul edilmemenizdir. Bu, her zaman sınır dışı kararı anlamına gelmez. Ayrımı vize iptali ve giriş reddi yazımızda ele aldık.

Hızlandırılmış sınır dışı (expedited removal). Göçmenlik mahkemesi önüne çıkmadan, idari olarak verilen karardır. Yasada INA 235(b)(1) olarak geçer.

Mahkeme kararıyla sınır dışı (removal proceedings). Göçmenlik mahkemesinde INA 240 kapsamında yürüyen yargısal süreçtir.

Sınır dışı kararı varken ülkeden ayrılma. Hakkınızda karar varken kendi imkânınızla çıkmanız, engel bakımından sınır dışı edilmiş sayılmanıza yol açabilir.

Bu dördü farklı sürelere bağlanır. Elinizde hangi kararın olduğunu bilmiyorsanız süre hesabı yapmanız mümkün değildir.

Yasa ne diyor: 5 yıl mı, 10 yıl mı?

Yeniden giriş engellerinin kaynağı, Göçmenlik ve Vatandaşlık Kanunu'nun 212(a)(9)(A) maddesidir. ABD Kanunlar Külliyatı, 8 U.S.C. 1182 metni iki grubu ayırıyor:

Birinci grup — gelen yabancılar. INA 235(b)(1) uyarınca ya da ABD'ye varışı üzerine başlatılan INA 240 süreci sonunda sınır dışı edilmesine karar verilen kişi, kararın tarihinden itibaren 5 yıl içinde yeniden kabul talep ederse kabul edilemez sayılır. İkinci veya sonraki bir sınır dışı kararı varsa süre 20 yıl, ağır suç (aggravated felony) mahkûmiyeti varsa engel süresizdir.

İkinci grup — diğer yabancılar. Birinci gruba girmeyip INA 240 veya başka bir hüküm uyarınca sınır dışı edilmesine karar verilen ya da hakkında sınır dışı kararı varken ülkeden ayrılan kişi için süre 10 yıldır. Yine ikinci veya sonraki kararda 20 yıl, ağır suç mahkûmiyetinde süresiz engel söz konusu.

Buradaki 5 ile 10 yıl ayrımının pratik anlamı şu: kararın ABD'ye girişte mi yoksa ülke içinde mi verildiği, bekleme süresini iki katına çıkarabilir.

Bir not daha: İkincil kaynaklarda ve bazı eski metinlerde "sınır dışı edilen herkes için beş yıl" ifadesi görülür. Yürürlükteki yasa metni bu kadar tek biçimli değildir; yukarıdaki iki gruplu yapı esastır.

Hukuka aykırı bulunma ayrı bir engeldir — ve üst üste binebilir

Çoğu kişinin gözden kaçırdığı kısım burası. Sınır dışı engeli ile hukuka aykırı bulunma (unlawful presence) engeli iki ayrı hükümdür.

INA 212(a)(9)(B) şunu söylüyor: ABD'de 180 günden fazla ama bir yıldan az hukuka aykırı bulunup, süreç başlamadan önce gönüllü olarak ayrılan kişi, ayrılış tarihinden itibaren 3 yıl içinde kabul talep ederse kabul edilemez. ABD'de bir yıl veya daha uzun süre hukuka aykırı bulunan kişi için bu süre 10 yıldır.

Yasa "hukuka aykırı bulunma"yı da tanımlıyor: izin verilen kalış süresinin bitiminden sonra ABD'de bulunmak ya da kabul veya şartlı giriş (parole) olmaksızın ABD'de bulunmak.

Bu engel, sınır dışı engelinden bağımsız doğar. Yani uzun süre statüsüz kaldıktan sonra sınır dışı edilen bir kişinin dosyasında iki ayrı engel bulunabilir. Kalış süresinin nasıl hesaplandığı için I-94 süresini aşmak yazımıza bakın.

İki istisna yasada açıkça yazılı: kişinin 18 yaşından küçük olduğu süre hukuka aykırı bulunma hesabına katılmaz; usulüne uygun bir iltica başvurusunun beklediği süre de — belirli koşullarla — hesaba katılmaz.

Göçmenlik mahkemesi neye karar verebilir?

Dosyanız göçmenlik mahkemesine gittiyse, hâkimin yetkisi sanılandan geniştir. 8 CFR 1240.1, INA 240 kapsamındaki süreçlerde göçmenlik yargıcının şunları yapabileceğini söylüyor:

• Sınır dışı edilebilirliği belirlemek ve sınır dışı kararı vermek
• Kanun'un sayılan maddeleri kapsamındaki başvuruları karara bağlamak — bunların arasında iltica (208), çeşitli kabul edilemezlik muafiyetleri, sınır dışı kararının iptali (240A), gönüllü çıkış (240B) ve statü değişikliği (245) da var
• INA 241(b)(3) ve İşkenceye Karşı Sözleşme uyarınca sınır dışı etmeyi durdurmak (withholding)
• İlgili hukuka uygun diğer işlemleri yapmak

Ayrıca yargıç, olağandışı karmaşık ya da yeni bir hukuki veya fiilî sorun içeren dosyalarda kararını Göçmenlik Temyiz Kurulu'na (BIA) tasdik için gönderebilir.

Bu listenin pratik anlamı şudur: mahkeme süreci yalnızca "çıkar mı çıkmaz mı" sorusundan oluşmaz; süreç içinde talep edilebilecek birden fazla hukuki yol vardır. Bu yolların değerlendirilmesi avukat işidir. Göçmenlik mahkemeleri Adalet Bakanlığı bünyesindeki Göçmenlik İnceleme İdari Ofisi (EOIR) tarafından yürütülür.

Gönüllü çıkış neden farklı sonuç doğurur?

Gönüllü çıkış (voluntary departure), mahkemenin verebileceği kararlardan biridir ve sınır dışı kararından farklı bir hukuki statüye sahiptir. Hakkında sınır dışı kararı verilmek yerine belirli süre içinde kendi imkânıyla ayrılmasına izin verilen kişi, INA 212(a)(9)(A)'daki sınır dışı engelini aynı biçimde taşımaz.

Ancak bu bir muafiyet değildir. Gönüllü çıkış izni verilen süre içinde fiilen ayrılmamak, kararı sınır dışı kararına dönüştürebilir. Ayrıca hukuka aykırı bulunma engeli ayrıca işlemeye devam eder.

Yeniden başvuru izni: Form I-212

Yasa, engelin aşılabileceği tek bir kapı tanıyor. INA 212(a)(9)(A)(iii), kişinin ABD dışında bir yerden yeniden yola çıkmasından veya komşu ülkeden kabul talebinde bulunmasından önce, yetkili makamın yeniden başvurmasına rıza göstermesi hâlinde engelin uygulanmayacağını söylüyor.

Bu rıza, uygulamada Form I-212 ile talep edilir. İlgili düzenleme 8 CFR 212.2'dir ve maddenin başlığı doğrudan budur: sınır dışı edilme, çıkarılma veya devlet masrafıyla ayrılma sonrası yeniden kabul için rıza.

Üç şeyin altını çizmek gerekiyor. I-212 bir taleptir, hak değildir; takdir yetkisiyle karara bağlanır. Onaylanması vize onayı anlamına gelmez — kabul edilemezlik engelinin kaldırılması ile vizeye uygunluk ayrı değerlendirmelerdir. Ve dosyanızda birden fazla engel varsa, birini kaldırmak diğerini kaldırmaz; hukuka aykırı bulunma engeli için ayrı bir muafiyet yolu gerekebilir.

Ne yapılmaz

Süreyi tahminle hesaplamak. Kararın türünü bilmeden yapılan süre hesabı yanlış çıkar ve yanlış zamanda yapılan başvuru dosyanıza yeni bir ret ekler.

Kararı beyan etmemek. Sonraki ABD başvurularında sınır dışı geçmişi beyana tabidir. Gizlemek, asıl engelden daha ağır bir güvenilirlik sorunu doğurur. Hangi durumların vize verilmemesine yol açtığını ABD kimlere vize vermez yazımızda ele aldık.

"Af çıktı" haberlerine dayanarak plan yapmak. Göçmenlik alanında taslak düzenlemeler, idari duyurular ve mahkeme kararları sık sık haber olur. Taslak yürürlükteki kural değildir; mahkeme kararlarının kapsamı da genellikle haberlerde göründüğünden dardır.

Avukat yerine danışmanla ilerlemek. Bu alanda yapılacak değerlendirme hukuki temsil gerektirir. İkisinin ayrımı için ABD göçmenlik avukatı gerekli mi yazımıza bakın.