EES ile Schengen Aşımı Tespiti: 5 Yıl Kayıtlı Kalır

EES devreye girdikten sonra en çok sorulan soru şu: bir kez izin aşımı yapıldığında bu kayıt ne kadar süre görünür kalıyor? Cevabın çapası sık yanlış kuruluyor — süre ihlalin tespit edildiği andan değil, izinli kalışın bittiği tarihten işler.

Bu rehber üç şeyi ayırıyor: yasal dayanağın ne dediği, aşım tespit edildiğinde hangi kanallarda sonuç doğduğu ve 90/180 hesabının nasıl doğru tutulacağı. Karar mercii her hâlde ilgili üye devletin yetkili sınır ve göç otoritesidir.

EES Devreye Girdikten Sonra Ne Değişti?

Avrupa Birliği’nin Giriş/Çıkış Sistemi (Entry/Exit System — EES), AB Tüzüğü 2017/2226 ile yasal zeminini kazanmış merkezi ve elektronik bir sınır kayıt sistemidir. Avrupa Komisyonu’nun açıklamalarına göre sistem 12 Ekim 2025’te kademeli olarak başlatılmış ve 10 Nisan 2026’da tüm Schengen dış sınır kapılarında tam operasyonel hâle gelmiştir.

Schengen üyesi ülkelerin kara, hava ve deniz sınırlarında her üçüncü ülke vatandaşının giriş ve çıkış kayıtları artık dijital olarak tutulur; bu, pasaport damgasına dayalı manuel denetimin yerini almıştır.

Pratik etkisi tek cümlede: daha önce fark edilmeden geçilebilen izin aşımları artık otomatik olarak tespit edilir. Bir kişi izinli kalış süresinin bitiminden sonra sistemde çıkış kaydı oluşmamış hâlde kalırsa, EES bu durumu ilgili üye devletlere bildirir.

Dört parametre bu çerçeveyi özetliyor:

EES parametresi	Resmî değer / kural	Kaynak
Aşım verisi saklama süresi	5 yıl — izinli kalışın bittiği tarihten itibaren	AB Tüzüğü 2017/2226, md. 34(3)
Schengen kısa kalış sınırı	180 günde 90 gün	AB resmî seyahat portalı
Üye devlet bildirimi	Aşım verilerinin planlanan silinmesinden 3 ay önce otomatik bilgilendirme	AB Tüzüğü 2017/2226, md. 34(3)
Tam operasyonel tarih	10 Nisan 2026 (kademeli başlangıç 12 Ekim 2025)	Avrupa Komisyonu — EES

Üçüncü satırı özellikle vurguluyoruz, çünkü sık karıştırılıyor: üç aylık bildirim izinli sürenin bitiminden önce değil, verilerin silinmesi planlanan tarihten üç ay önce yapılır. Yani beş yıllık sürenin sonuna yakın bir uyarıdır ve size değil üye devletlere gider.

Aşım Tespiti Durumunda Ne Gibi Sonuçlarla Karşılaşılır?

EES kapsamında aşım tespit edilen bir kişi, üye devletlerin otomatik aşım listesine alınır. Bu listenin pratik sonuçları birden fazla kanalda hissedilir. Fransa Göçmenlik Genel Müdürlüğü'nün resmi bilgilendirmesine göre, aşım listesine giren kişilere yeni vize başvurusu veya ETIAS izni reddedilebilir. Hollanda Kraliyet Jandarması'nın (Marechaussee) EES gizlilik sayfası ise aşım kaydının geri dönüş kararı, sınır dışı edilme ve Schengen bölgesine yönelik giriş yasağıyla sonuçlanabileceğini teyit etmektedir. Özetle tek bir aşım olayının domino etkisi şöyle sıralanabilir:

• Otomatik aşım listesine ekleme
• Sonraki vize veya ETIAS başvurularında ret riski
• Sınırda geri çevirme ya da geri dönüş kararı
• Schengen bölgesine girişi kısıtlayan yasak uygulanması
• Aşım verisinin 5 yıl boyunca görünür kalması

Vize kararı ilgili resmi kurumun değerlendirmesine bağlıdır. VizeBasit başvuru hazırlığı ve süreç yönetimi desteği sağlar; ancak hiçbir danışmanlık şirketi vize sonucunu garanti edemez.

Başvuru ve Önlem Süreci Nasıl İşliyor?

Aşımı önlemenin yolu tek: kalış hesabını kendiniz tutmak ve her yeni giriş öncesinde yenilemek. Sıra şudur:

1. 180 günlük kayan pencerede toplam Schengen kalış sürenizi hesaplayın; Avrupa Komisyonu'nun kısa süreli kalış hesaplayıcısını kullanın.
2. Giriş ve çıkış tarihlerinizi, biletlerinizi ve konaklama belgelerinizi kendiniz arşivleyin — elle damgalama kaldırıldığı için pasaportunuzda kanıt kalmıyor.
3. 90 günü aşacak bir kalış planlıyorsanız kısa süreli vizeyle değil, ulusal uzun dönem vize (D) ya da oturma izni yoluyla ilerleyin.
4. Geçmişte aşım şüphesi varsa yeni başvuru öncesinde ilgili konsoloslukla ya da yetkili bir danışmanla görüşün.
5. Mücbir sebep hâlinde kanıtlayıcı belgelerinizi saklayın.

ETIAS hakkında bir sınır: yazının önceki sürümü "temiz bir geçmiş ETIAS onayını kolaylaştıracaktır" diyordu. ETIAS henüz faaliyete geçmedi ve karar davranışına dair yayımlanmış bir veri yok; bu nedenle böyle bir iddiada bulunmuyoruz. Söylenebilecek olan şudur: aşım kaydı, yetkili sınır ve göç makamlarının görebildiği bir kayıttır. Ayrıca Türkiye vize gerektiren uyruklar arasında olduğu için umuma mahsus pasaportla seyahat eden Türk vatandaşı ETIAS kapsamında değildir.

Gerekli Belgeler ve Dikkat Edilecek Noktalar

EES bir giriş/çıkış kayıt sistemidir; başvuru formu gerektirmez. Ancak Schengen vizesi veya ETIAS başvurusunda aşım geçmişinizin gündeme gelmesi durumunda, sizi destekleyebilecek belgeler şunlardır:

• Tüm sayfaları dahil pasaport fotokopisi (giriş/çıkış damgaları)
• Kalış sürenizi belgeleyen konaklama kayıtları (otel faturaları, kira sözleşmesi)
• Tıbbi acil durum veya mücbir sebep varsa bunu kanıtlayan resmi belgeler
• Uçuş iptali ya da taşıma gecikmesine ilişkin belgeler

Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?

• Her seyahati ayrı ayrı hesaplamak. 90/180 kuralı kayan pencere üzerinden işler: herhangi bir güne bakıldığında o günden geriye doğru 180 gün içindeki TOPLAM kalış 90'ı geçemez. İki kısa seyahat aynı pencereye düşüyorsa toplanır.
• Hesabı her yeni giriş için yenilemeyi atlamak. Pencere kaydığı için dünkü hesap bugün geçerli olmayabilir; her planlanan giriş tarihi için yeniden hesaplayın.
• Elle damgalama kaldırıldıktan sonra hesabı pasaporttan yapmaya çalışmak. Giriş-çıkış kayıtları artık elektronik tutuluyor; pasaportunuzda sayabileceğiniz bir damga kalmadı. Tarihlerinizi kendiniz not edin ve Avrupa Komisyonu'nun kısa süreli kalış hesaplayıcısıyla doğrulayın.
• Mücbir sebep belgelerini saklamamak. Uçuş iptali, hastalık ya da benzeri bir durumda süre aşıldıysa belge (tıbbi rapor, havayolu iptal bildirimi, yeniden biletleme kaydı) sunulabilir. Bu sayfa sonucu bildirmiyor: mücbir sebebin nasıl değerlendirileceği ilgili üye devletin yetkisindedir.
• Pasaport yenileyerek kaydın silineceğini sanmak. Kayıt kişiye ve biyometriye bağlıdır, belgeye değil.
• 90 günü aşacak bir kalış için kısa süreli vizeyle gitmek. 90 günü aşan kalışlar için ulusal uzun dönem vize (D) ya da oturma izni gerekir.

Bu listede başvurucu aktarımlarına ya da "sahada gözlenen" durumlara dayanmıyoruz: EES yeni bir sistem olduğu için bu tür aktarımlar bir dayanak oluşturmaz. Yukarıdaki kalemlerin tamamı yayımlanmış kural çerçevesinden gelir.

Örnek Senaryolar

Aşağıdaki durumlar gerçek kişileri anlatmaz ve bir sonuç bildirmez; aşım hesabının nerede yanlış kurulduğunu göstermek için yazılmıştır.

Durum 1 — İki ayrı seyahati ayrı ayrı hesaplamak

Bir yolcu yılın başında 60 gün, sonbaharda 45 gün Schengen'de kalıyor ve her iki seyahati de "90 günün altında" diye güvenli sayıyor. Hesap yanlış: 90/180 kuralı kayan pencere üzerinden işler ve iki seyahat aynı pencereye düşüyorsa toplam 105 gündür. Doğru yöntem, her planlanan giriş tarihi için hesabı yeniden yapmaktır.

Durum 2 — Çok sayıda kısa iş ziyareti

Yıl içinde birden fazla kısa iş ziyareti yapan bir yolcu, tek tek bakıldığında her gezinin kısa olmasına güveniyor; ancak kayan pencerede toplam 94 güne çıktığını hesaplamıyor. EES çıkış kaydını işlediğinde 4 günlük aşım tespit ediliyor ve tüzük gereği ilgili üye devlet bu aşımdan otomatik olarak haberdar ediliyor. Sonucu bildirmiyoruz: değerlendirme ilgili resmî kurumun yetkisindedir.

Durum 3 — Damga alışkanlığıyla hesap tutmak

Kalış süresini yıllardır pasaport damgalarından sayan bir yolcu, elle damgalama kaldırıldığı için hesabını kaybediyor. Yapılması gereken kendi kayıt defterini tutmak ve hesabı Avrupa Komisyonu'nun kısa süreli kalış hesaplayıcısıyla doğrulamaktır.

EES'te Toplanan Verileriniz Ne Kadar Süre Saklanır?

AB Tüzüğü 2017/2226’nın 34. Maddesi saklama sürelerini hâllere göre ayırır; tek bir sayı yoktur ve çapalar birbirinden farklıdır. Önce tabloya, sonra ayrıntıya bakalım.

Durum	Saklama süresi	Süre neyden itibaren başlar
Giriş/çıkış ya da giriş reddi kaydı (ihlal yok)	3 yıl	Çıkış kaydının ya da giriş reddi kaydının tarihi — md. 34(1)
Bireysel dosya ve ona bağlı kayıtlar	3 yıl 1 gün	Son çıkış ya da giriş reddi kaydının tarihi; sonraki üç yılda yeni giriş kaydı yoksa — md. 34(2)
İzinli süre bitti ve çıkış kaydı yok (aşım)	5 yıl	İzinli kalışın bittiği tarih — md. 34(3). Silinmeden 3 ay önce üye devletlere otomatik bildirim

Tablodaki “bir gün” bir ülkenin uygulama tercihi değil, tüzük metninin kendisidir. Madde, belirli bir statüdeki kişiler için çapası farklı ayrı bir hâl daha düzenler; o hâlde süre son giriş kaydına bağlanır ve burada ele aldığımız aşım hâliyle karıştırılmamalıdır.

Süre dolduğunda veriler otomatik ve kalıcı biçimde silinir; silinme için ayrı bir başvuru gerekmez. Verilere yalnızca yetkili sınır ve göç makamları ile tüzükte tanımlı koşullarda Europol erişebilir; ticari amaçlarla kullanım yasaktır. Tüzükte veri düzeltme ve erken silmeye ilişkin ayrı hükümler de bulunur.

Tablo maddenin tamamını değil burada ele aldığımız hâlleri gösterir; kendi durumunuz için tüzük metnini esas alın.

Kendi takviminizi kurmak için sıradaki adımlar

Bu sayfa kaydın ne kadar süre görünür kaldığını anlatıyor. Asıl korunma ise hesabı doğru tutmaktan geçiyor: 90/180 kuralının kayan pencere üzerinden nasıl işlediğini ve elle damgalama kaldırıldıktan sonra tarihlerin neden kendiniz tutulması gerektiğini 90/180 gün kuralı yazımızda ele alıyoruz.

Planınız 90 günü aşıyorsa kısa süreli vize doğru araç değildir. Çok girişli vize basamaklarının hangi koşullara bağlandığını ve her basamağın başvuru penceresini Cascade Kuralı yazımızda anlatıyoruz — uzun geçerlilik daha uzun kalış değil, daha uzun kullanım penceresi demektir.