J-1 Değişim Ziyaretçisi Vizesi: Sponsor, DS-2019 ve İki Yıl Şartı

J-1 denince Türkiye’de akla çoğunlukla Work and Travel gelir. Oysa J-1 tek bir program değil; değişim ziyaretçisi statüsünün şemsiyesidir. Araştırmacı, stajyer, au pair, öğretmen, kamp danışmanı ve kısa dönem akademik ziyaretçi aynı vize sınıfını paylaşır, ama yükümlülükleri ve takvimleri birbirinden ayrılır.

Yaz çalışma programının kendi süreci için Work and Travel yazımıza bakın. Bu yazı, kategoriyi bütün olarak ele alır.

Süreç sizden değil, sponsordan başlar

J-1’de başvuru sırası sabittir: önce onaylı program sponsoru sizi programa kabul eder ve uygunluk belgenizi düzenler; vize başvurusu ancak bundan sonra yapılır. Sponsoru kendiniz seçemez, sponsorun yetkisini kendiniz üstlenemezsiniz.

Burada en sık yapılan karıştırma şudur: sizi yönlendiren aracı kurum ile programın sponsoru aynı kuruluş olmayabilir. Türkiye’deki bir acente size programı tanıtıyor olabilir; belgeyi düzenleyen ve programdan sorumlu olan taraf ise ABD’deki sponsordur. Bir sorun çıktığında muhatabınızın kim olduğunu baştan bilmek gerekir.

Bu yüzden sözleşme imzalamadan önce üç şeyi yazılı sorun: sponsor kuruluşun adı nedir, hangi hizmeti aracı kurum hangi hizmeti sponsor veriyor, iptal ve değişiklik hâlinde hangi taraf ne yapıyor?

DS-2019 ve DS-7002: hangi belge sizden isteniyor?

ABD Büyükelçiliğinin Türkiye için yayımladığı belge listesine göre J-1 ve J-2 başvurularında şunlar istenir: SEVIS ödemesi, DS-2019 (Certificate of Eligibility for Exchange Visitor Status) veya DS-7002 (Training / Internship Placement Plan) ve program maliyetini karşılayabildiğinizin kanıtı. Kategoriye göre CV, davet mektubu, askerlik belgesi ve araştırma planı gibi ek belgeler de gündeme gelebilir.

Belgeyi aldığınızda kategori adını, program tarihlerini, sponsor bilgilerini ve maliyet/finansman bölümünü karşılaştırın. Staj ve eğitim programlarında DS-7002, yapacağınız işin içeriğini tanımlar; o metinde yazan görevle size anlatılan görev aynı olmalıdır.

Her göçmen olmayan vize başvurusunda geçerli olan temel belgeler de ayrıca gereklidir: geçerli pasaport, DS-160 onay sayfası çıktısı ve son altı ay içinde çekilmiş, beyaz zeminli 5 × 5 cm renkli fotoğraf (vize fotoğrafında gözlük kabul edilmiyor).

Bütçede görünmeyen kalemleri sorun

Program ücreti genelde tek kalem gibi sunulur. Oysa toplam maliyet başka başlıkları da içerir: SEVIS ödemesi, vize başvuru ücreti, uçuş, ilk konaklama, ulaşım, sigorta ve programın ilk haftalarındaki nakit ihtiyacı. “Program maliyetini karşılayabildiğinizin kanıtı” istenen bir süreçte bu kalemleri önceden toplamak yalnız başvuru için değil, kendi planınız için de gereklidir.

Sponsorunuza hangi kalemin program ücretine dahil olduğunu, hangisinin olmadığını yazılı sorun. Bir ödemenin iade koşulları da sponsorun kendi sözleşmesine bağlıdır; vize sonucu ile iade koşullarını aynı karar saymayın.

İki yıl şartını herkese uygulamayın

J-1 hakkında en çok yayılan yanlış bilgi budur: “J-1 alırsanız iki yıl Türkiye’ye dönmek zorundasınız.” Kanun metni bunu söylemiyor.

8 U.S.C. 1182(e) (INA 212(e)) yurt dışı ikamet şartını yalnız üç gruba bağlar:

• Programa katılımı tamamen veya kısmen, doğrudan ya da dolaylı olarak bir ABD devlet kurumu tarafından ya da vatandaşı veya en son sakini olduğu ülkenin hükümeti tarafından finanse edilenler;
• J statüsünü aldığı sırada, uğraştığı uzmanlık alanında hizmetine açıkça ihtiyaç duyulduğu belirlenmiş bir ülkenin vatandaşı veya sakini olanlar (beceri listesi);
• ABD’ye lisansüstü tıp eğitimi veya eğitimi almak için gelenler.

Bu kapsama girenler, ABD’den ayrıldıktan sonra vatandaşı ya da en son sakini olduğu ülkede toplamda en az iki yıl ikamet edip fiilen bulunduğunu ortaya koymadan göçmen vizesine, daimi oturuma veya H ve L kategorilerine başvurmaya uygun sayılmaz. Kanun ayrıca muafiyet (waiver) yolları da tanımlar: ilgili bir ABD devlet kurumunun talebi, ABD vatandaşı veya yasal yerleşik eş ya da çocuk için istisnai zorluk doğması, ya da ilgili kişinin ırk, din veya siyasi görüş nedeniyle zulme uğrama riski.

Pratik sonuç: şartın size uygulanıp uygulanmadığı, programınızın finansmanına ve kategorinize bağlıdır. Belgenizde bu konuda bir işaret bulunabilir; yine de kesin durumu sponsorunuzdan ve resmî metinden teyit edin. İnternette gördüğünüz genel bir cümleye dayanarak uzun vadeli kariyer kararı vermeyin.

Seyahat öncesi sponsorla son kontrol

Vize elinize geçtikten sonra program tarafı bitmiş olmaz. Yolculuktan önce şunları doğrulayın: programın kesinleşmiş başlangıç ve bitiş tarihleri, varıştaki kayıt ve oryantasyon adımları, sigorta kapsamı, iletişim kuracağınız kişi ve belgelerinizin dijital kopyaları. Program sırasında durumunuzu etkileyen bir değişiklik olursa ilk haber vereceğiniz taraf sponsorunuzdur.

ABD’de kalış süresi, çalışma hakkı ve statünün korunması vize etiketinden okunacak şeyler değildir; bunlar statü kurallarına ve sponsorun yetkisine bağlıdır.

İlgili rehberler: Work and Travel (J-1) · DS-160 nasıl doldurulur · hangi ABD vizesine başvurmalıyım